Home

FinanciŽle waakhond vreest magere 'opbrengsten' opvolger F-16

De financiële waakhond van de overheid vindt dat de federale regering te veel inzet op onderhoudscontracten voor Belgische bedrijven bij de keuze voor een opvolger van de F-16-straaljagers.

De Belgische regering beslist in principe midden volgend jaar welke buitenlandse vliegtuigconstructeur 34 nieuwe gevechtstoestellen mag leveren om de 54 versleten F-16-straaljagers te vervangen. Met het contract is een totale kostprijs van 3,5 miljard euro gemoeid. De Inspectie van Financiën - de overheidsdienst die controleert of alles budgettair binnen de lijntjes kleurt - plaatst in een advies echter serieuze vraagtekens bij het lastenboek dat door minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) is opgesteld en verstuurd naar de vier kandidaat-verkopers. Het gaat om de F-35 van het Amerikaanse Lockheed-Martin, de Rafale van het Franse Dassault, de Gripen van het Zweedse Saab en de Typhoon van het Brits-Italiaans-Duitse consortium Eurofighter.

De Inspectie van Financiën vindt dat Vandeput in de offertes veel te veel gewicht geeft aan het criterium dat dient om Belgische bedrijven zogenaamde economische compensaties te geven, staat in het advies dat De Tijd kon inkijken. Die economische compensaties komen neer op grote onderhouds- en upgradecontracten die de vliegtuigconstructeurs aan Belgische bedrijven bieden. Ze zijn vooral belangrijk voor Franstalig België dat een relatief omvangrijke vliegtuigindustrie heeft.

Vandeput geeft de economische deals een gewicht van 10 procent op het totaal van alle criteria die de doorslag geven bij de beslissing. De Inspectie van Financiën vreest dat Defensie wegens de overschatte compensaties voor een te duur en niet voor het beste toestel zal kiezen en de pure prijs-kwaliteitsverhouding te weinig zal laten meetellen. De redenering is dat België deze keer niet mee investeerde in de ontwikkeling en productie van een van de toestellen, wat bij de ontwikkeling van de F-16's in de jaren 70 wel het geval was. Toen konden Belgische bedrijven voor de F-16's grote onderhoudscontracten in de wacht slepen, waardoor een eigen Belgische luchtvaartindustrie ontstond. De Inspectie van Financiën gaat ervan uit dat de compensaties nu erg beperkt zullen zijn omdat alle kandidaat-toestellen al ver in de ontwikkeling zitten. 'De stand van de ontwikkeling van de kandidaat-vliegtuigen laat eerder vermoeden dat op dit vlak nog weinig significante terugverdieneffecten kunnen worden verwacht', klinkt het.

De waakhond vreest ook dat een en ander niet koosjer is in het licht van de Europese concurrentieregels. 'Verder mag niet worden vergeten dat het criterium in de praktische toepassing een juridisch risico kan vormen ten opzichte van het oordeel van de onafhankelijke mededingingsautoriteiten', luidt het. Directe economische compensaties zijn verboden door Europa omdat het gaat om bevoordeling van de eigen industrie. Dat leidt tot oneerlijke concurrentie. België omzeilt dat verbod door de economische compensaties als 'het vrijwaren van essentiële veiligheidsbelangen' in te schrijven. Daardoor kan het in naam van de veiligheid van de normale Europese procedures voor overheidsopdrachten afwijken. 'De redenering is dat België het als een essentieel veiligheidsbelang beschouwt om over een defensie-industrie te beschikken', stelt Groen-Kamerlid Wouter Devriendt. 'Maar Europa is daar steeds strenger voor, omdat het lang als een passe-partout is gebruikt voor contracten in de militaire industrie. België past het hier op maat van de Belgische industrie toe. Het gaat bijvoorbeeld om simulatoren en sensoren, technologieën waar net Belgische bedrijven sterk in staan.' Devriendt wil daarom dat de regering bij de Europese Commissie aftoetst of ze de uitzondering wel op een correcte manier toepast. Hij vreest dat Vandeput nu al in juridisch drijfzand zit. 'De minister zegt in zijn strategische visie op Defensie letterlijk dat hij mikt op maximale economische return voor militaire aankopen, wat Europa expliciet verbiedt. Een stommiteit die de hele aankoopprocedure op de helling zet.'

Devriendt is er op zich niet tegen dat de Belgische industrie finaal haar graantje meepikt. 'Maar dat mag de beslissing niet sturen. Anders krijg je de fouten uit het verleden: een irrationele keuze en een opgepompt prijskaartje op basis van valse verwachtingen voor onze industrie.' Groen is principieel wel tegen de vervanging van de F-16's, 'die de belastingbetaler 3,5 miljard euro kosten terwijl er in Europa al een surplus is van ruim 2.000 jachtvliegtuigen'.

Het lastenboek is opgestuurd naar de vier kandidaten, waarna de gesprekken over de compensatiedeals kunnen starten. Het Amerikaanse Boeing, dat ook in de race zat met de F-18, haakte in april al af. Het liet weten dat er geen sprake was van een eerlijke strijd, maar het onthield zich van verdere commentaar. De oppositie beweert al lang dat het sowieso een gelopen wedstrijd is en dat alles in de richting van de F-35 wijst, maar Vandeput heeft dat altijd formeel ontkend.

(Dit artikel van Dries Bervoet verscheen op 13 juni 2017 in De Tijd)

artikel gepubliceerd op 13/06/2017 in Internationaal

Meer artikels in de rubriek Internationaal

12/09/2017
Vijf stappen uit de chaos van het Maximiliaanpark

17/07/2017
Asielchaos in Europa mag geen mensenlevens kosten

12/07/2017
Opinie: Dossier vervanging F-16's vertoont stilaan erg vreemde kronkels

12/07/2017
Meerderheid houdt vast aan achterkamerpolitiek bij legeraankopen (persbericht)

07/07/2017
ďMinister lekt 'geheime' legerinfoĒ

21/06/2017
Groen eist grote kuis bij militaire spionagedienst

10/06/2017
Opinie: Waarom we een nieuw moreel kompas moeten hanteren in onze relaties met Saudi-ArabiŽ

08/06/2017
Embargo wapenhandel Saoedi-ArabiŽ

19/05/2017
Opinie: Asielprocedure en opvang op maat voor holebiís en transgenders op de vlucht

27/04/2017
Van vader tot vader: open brief aan Theo Francken

overzicht nieuws - naar de homepagina

 



Over de reddingsactie van de Louise-Marie

webdesign PixelShape